Monitorowanie szkodników

0
Katarzyna Kupczak

Integrowana ochrona roślin nakłada na profesjonalnych użytkowników środków ochrony roślin (ś.o.r.), obowiązek stosowania tych produktów wyłącznie w uzasadnionych przypadkach. W okresie wegetacji roślin wykluczone jest obecnie profilaktyczne używanie zoocydów. W obowiązkowych ewidencjach zabiegów ochrony należy także bezwzględnie zamieszczać informacje dotyczące powodu przeprowadzenia zabiegów. Zazwyczaj decyzja powinna być wynikiem stwierdzenia przekroczenia przez populację szkodnika progu ekonomicznego zagrożenia.

Uniknąć strat

Aby przekonać się o tym, że próg ekonomicznego zagrożenia został przekroczony, należy używać narzędzi pomocnych w potwierdzeniu tego faktu. Do najprostszych należą różnego typu pułapki – barwne, zapachowe, feromonowe, pokarmowe (tabela). Każdy profesjonalny sadownik powinien zatem korzystać z tego udogodnienia, szczególnie że jest ono przydatne także do identyfikacji szkodników, szacowania liczebności populacji, ustalenia optymalnego terminu zabiegu. Można się oczywiście wspierać sygnalizacjami (mass media, ODR, PIORiN, IOR–PIB, komercyjni doradcy), jednak zmienność występowania i rozwoju szkodników (zależna od przebiegu warunków atmosferycznych, głównie temperatury) w obrębie jednego sadu bywa tak duża, że radziłabym prowadzenie indywidualnego monitoringu w obrębie poszczególnych kwater.

O tym, że szkodnik obecny jest w uprawie, można oczywiście przekonać się po zaobserwowaniu osobników (różnych stadiów rozwojowych), bądź objawów żerowania. W obu przypadkach podjęcie decyzji o zabiegu w takich momentach jest już bardzo spóźnione i efekty ochrony bywają niesatysfakcjonujące. Uszkodzeń owoców roślina już nie zregeneruje, rany może oczywiście zabliźnić, ale takie owoce nie będą stanowiły towaru handlowego najwyższej jakości. Nie nadają się także do przechowywania. Mogą one być zbyte jedynie jako produkt przemysłowy.

Szkody, z jakimi miewamy do czynienia po wystąpieniu agrofagów, nie są wyłącznie bezpośrednie. Często pośrednia szkodliwość jest znacznie bardziej niebezpieczna – wiele agrofagów (w tym spora grupa owadów) jest wektorami chorób wirusowych i fitoplazmatycznych roślin. O ile zniszczenie populacji szkodnika jest możliwe, o tyle w Polsce nie ma zarejestrowanych środków, którymi można by wyleczyć rośliny z chorób wirusowych bądź fitoplazmatycznych.

Rozmieszczenie określonych pułapek w poszczególnych kwaterach sadu i systematyczna ich kontrola są wskazane w celu podjęcia decyzji o rozpoczęciu ochrony w strategicznym terminie, gwarantującym najwyższą skuteczność zabiegu.

Przykłady pułapek, dostępnych komercyjnie, do monitoringu wybranych szkodników

Monitorowany szkodnik

Nazwa pułapki

Typ

Termin zainstalowania pułapek*

Drosophila suzukii
(‘muszka plamoskrzydła’)

Drosophhila suzukii [VARL]

pułapka pokarmowa/zapachowa

początek dojrzewania owoców pestkowych

Miodówki gruszowe (Psylloidea)

Żółte tablice lepowe

lepowa/żółta

przed kwitnieniem (połowa kwietnia – połowa maja) i po kwitnieniu

Mszyce (Aphididae)

Nasionnica trześniówka
(Rhagoletis ceras)

Ekolep żółty

lepowa/żółta

połowa/koniec maja – połowa lipca

Rhagoletis cerasi [PALz]

Pułapki zapachowe lepowe
na nasionnicę trześniówkę

lepowa/wabik zapachowy

Rhagoletis cingulata (nasionnica)

Rhagoletis cingulata [PALz]

lepowa/żółta

Ogrodnica niszczylistka
(Phyllopertha horticola)

HORTODOR

feromon

koniec maja – czerwiec

Owocnice
(Hoplocampa spp.)

Ekolep biała

lepowa/biała

faza różowego pąka (jabłonie)/białego pąka (śliwy) – koniec kwitnienia

Białe tablice lepowe

Hoplocampa spp. [PALf]

Owocówka jabłkóweczka
(Cydia pomonella)

POMODOR

feromon

I pokolenie – 1. dekada maja do połowy czerwca
II pokolenie – od lipca lub przez cały okres lotu motyli – od 1. dekady maja

Zestaw standardowy na owocówkę jabłkóweczkę

feromonowa/trójkątna

Deltastop CP

Cydia pomonella [RAG]

KreyoMET TRAP

feromonowa/fotografująca,
z automatycznym podłączeniem do komputera

Owocówka południóweczka
(Grapholita molesta)

Deltastop GM

feromonowa/trójkątna

W Polsce zwójka ta nie występuje. Jest jednak stwierdzana (wg służb fitosanitarnych Federacji Rosyjskiej) w przesyłkach polskich jabłek. Od dwóch lat prowadzony jest monitoring na terenie naszego kraju. Nie stwierdzono ani jednego osobnika. Na Węgrzech pułapki wywiesza się na początku kwietnia. Lot motyli 2 lub 3 pokoleń trwa od połowy kwietnia do połowy września. W warunkach klimatycznych Polski motyle pojawiałyby się znacznie później. Być może z początkiem maja.

Grapholita molesta [RAG]

Owocówka śliwkóweczka
(Grapholita funebrana)

GRAPODOR

feromon

przez cały okres lotu motyli – od początku maja

Zestaw standardowy na owocówkę śliwkóweczkę

feromonowa/trójkątna

Deltastop GF

Grapholita funebrana [RAG]

Płatkówka pstrocineczka
(Hedya nubiferana)

Deltastop HN

feromonowa/trójkątna

przez cały okres lotu motyli – od połowy maja do połowy sierpnia

Hedya nubiferana [RAG]

Przeziernik jabłoniowiec
(Synanthedon myopaeformis)

MYOPODOR

feromon

przez cały okres lotu motyli – od 2. dekady maja do początku sierpnia

Synanthedon myopaeformis [RAG, VARs+]

feromonowa/trójkątna
i kominowa

Skośnik brzoskwiniaczek
(Anarsia lineatella)

ANARODOR

feromon

I pokolenie – od 3. dekady maja do połowy lipca
II pokolenie – od końca lipca do połowy września

Zestaw standardowy na skośnika brzoskwiniaczka

feromonowa/trójkątna

Anarsia lineatella [RAG]

Wydłubka oczateczka
(Spilonota ocellana)

SPILODOR

feromon

przez cały okres lotu motyli – od końca maja

Zestaw standardowy na wydłubkę oczateczkę

feromonowa/trójkątna

Deltastop SO

Spilonota ocellana [RAG]

Toczyk gruszowiaczek
(Leucoptera scitella, syn. L. xitella)

Zestaw standardowy na toczyka gruszowiaczka

feromonowa/trójkątna

I pokolenie – faza zielonego pąka
II pokolenie – 1. dekada lipca

Leucoptera scitella [RAG]

Trociniarka torzyśniad
(syn. torzyśniad kasztanówka; Zeuzera pyrina)

Zeuzera pyrina [VARb3]

feromonowa/tunelowa/barwna/attract&kill

koniec czerwca – sierpień

Trociniarka czerwica
(Cossus cossus)

Cossus cossus [VARb3]

koniec maja – lipiec

Zwójka bukóweczka
(Pandemis heparana)

Zestaw standardowy na zwójkę bukóweczkę

feromonowa/trójkątna

przez cały okres lotu motyli – od połowy czerwca do sierpnia

Deltastop PH

Pandemis heparana [RAG]

Zwójka koróweczka
(Enarmonia formosana)

ENARODOR

feromon

przez cały okres lotu motyli – od połowy maja

Zestaw standardowy na zwójkę koróweczkę

feromonowa/trójkątna

Enarmonia formosana [RAG]

Zwójka rdzaweczka
(Archips podana)

ARCHODOR

feromon

przez cały okres lotu motyli – od końca maja

Zestaw standardowy na zwójkę rdzaweczkę

feromonowa/trójkątna

Archips podana [RAG]

Zwójka różóweczka
(Archips rosana)

ROSODOR

feromon

przez cały okres lotu motyli – od połowy czerwca do końca lipca

Zestaw standardowy na zwójkę różóweczkę

feromonowa/trójkątna

Archips rosana [RAG]

Zwójka siatkóweczka
(Adoxophyes orana)

ADOXODOR

feromon

przez cały okres lotu motyli – od końca maja

Zestaw standardowy na zwójkę siatkóweczkę

feromonowa/trójkątna

Deltastop AO

Adoxophyes orana [RAG]

fot. K. Kupczak

Przekaż dalej

O autorze

Odpowiedz